Simplicity is the ultimate sophistication - Leonardo da Vinci

Dr Μελάς Νικόλαος αγγειοχειρουργός - αγγειολόγος MD, MSc, PhD

melasnikos@aggeioxeirourgos.gr
τηλ. επικ. 2310 232025, 6948599187
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. - Στρατιωτικός Ιατρός - Επιστημονικός Συνεργάτης Ά Χειρουργικής Κλινικής Γ.Π.Ν. Παπαγεωργίου - Εξειδικευθείς στην Αναίμακτη Ενδαγγειακή Χειρουργική

Αρτηρία είναι κάθε αιμοφόρο αγγείο που μεταφέρει οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά υπό πίεση στους περιφερικούς ιστούς. Ανεύρυσμα χαρακτηρίζεται η μόνιμη παθολογική διάταση μιας αρτηρίας που οφείλεται σε δομικές αλλοιώσεις του τοιχώματός της. Μάλιστα η διάταση πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 50% της φυσιολογικής της διαμέτρου. Συχνότερα η πάθηση εντοπίζεται στην κοιλιακή αορτή και για να χαρακτηριστεί ανεύρυσμα θα πρέπει η διάμετρος της συγκεκριμένης αρτηρίας να ξεπερνάει τα 3 cm σε διάμετρο. Σπανιότερα η πάθηση μπορεί να εντοπίζεται στη θωρακική αορτή, στις εγκεφαλικές, στις λαγόνιες, στις μηριαίες τις ιγνυακές, τις υποκλείδιες αρτηρίες, αλλά και σε οποιαδήποτε άλλη αρτηρία του ανθρωπίνου οργανισμού. Στο σημείο που η αρτηρία παρουσιάζει ανεύρυσμα, το τοίχωμά της αποδυναμώνεται και λεπταίνει με κίνδυνο να σπάσει (ρήξη) οδηγώντας συνήθως σε ακατάσχετη αιμορραγία.

 

Σήμερα έχει πλέον αποδειχθεί ότι πρόκειται συνήθως για μία εκφυλιστική νόσο μη ειδικής αιτιολογίας στο 90% των περιπτώσεων. Στην αιτιοπαθογένειά του συμμετέχουν διάφοροι παράγοντες (γονιδιακοί-γενετικοί, ενζυμικοί, μεταβολικοί, αιμοδυναμικοί όπως η αρτηριακή υπέρταση, δομικοί και φλεγμονώδεις). Σπανιότερα τα ανευρύσματα και ανάλογα την αρτηρία που προσβάλλουν μπορεί να είναι μυκωτικά, συγγενή, μετατραυματικά ή ιατρογενή (μετά από προηγούμενη επέμβαση).

 

Τα ανευρύσματα που εντοπίζονται σε αρτηρίες εντός κλειστών κοιλοτήτων (αορτής, εγκεφαλικών αρτηριών, σπλαχνικών αρτηριών) συνήθως διαδράμουν ασυμπτωματικά, μέχρι να λάβουν μεγάλες διαστάσεις και να πιέσουν παρακείμενα όργανα προκαλώντας αντίστοιχα συμπτώματα. Σε περίπτωση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής, οι ασθενείς μπορεί να παραπονεθούν για κοιλιακό άλγος με αντανάκλαση στην οσφύ ή να ψηλαφήσουν μόνοι τους σφύζουσα μάζα στην κοιλιακή χώρα. Σπανιότερα το ενδοκοιλιακό ανεύρυσμα μπορεί να εκδηλωθεί με ναυτία, ανορεξία, μετεωρισμό, δυσκοιλιότητα, διάρροια, αίμα στα κόπρανα και οσφυοϊσχιαλγία λόγω πίεσης παρακείμενων οργάνων από το μεγάλο του μέγεθος. Τα ανευρύσματα των αρτηριών των άκρων γίνονται ευκολότερα αντιληπτά λόγω της επιφανειακής τους εντόπισης.  Η διάγνωση τίθεται με την κλινική εξέταση και επιβεβαιώνεται με υπερηχογράφημα κοιλίας, αξονική τομογραφία και επιλεκτικά μαγνητική τομογραφία ή αγγειογραφία. Ακριβώς επειδή το ανεύρυσμα μπορεί να διαδράμει ασυμπτωματικό, μπορεί να αυξηθεί σε μέγεθος και τελικά να πρωτοεκδηλωθεί με μία από τις επιπλοκές του (ρήξη, εμβολή, θρόμβωση). Σημαντικότερη από αυτές και πλέον δραματική η ρήξη του που συνοδεύεται από πολύ υψηλή θνητότητα λόγω της λύσης της συνέχειας του αγγείου και της εκροής μεγάλης ποσότητας αίματος. Ο κίνδυνος ρήξης αυξάνει με την αύξηση της διαμέτρου του ανευρύσματος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και τα μικρά δεν μπορεί να υποστούν ρήξη.

 

Μοναδικός τρόπος αντιμετώπισης των ανευρυσμάτων είναι παρεμβατικός με κλασσική χειρουργική τεχνική ή με ενδαγγειακή τεχνική. Τελευταία ένας πρωτοποριακός ενδονάρθηκας πολλαπλών στοιβάδων (multilayer stent),  επινοήθηκε και χρησιμοποιείται  στην αντιμετώπιση δύσκολων ανατομικά ανευρυσμάτων, βασιζόμενος σε κλασσικές αρχές αιμοδυναμικής.